Thực hiện mua sắm tài sản nhà nước theo phương thức tập trung

Chủ trương mới

Mua sắm tài sản nhà nước theo phương thức tập trung (MSTT) được thực hiện thí điểm từ năm 2007 theo Quyết định số 179/2007/QĐ-TTg ngày 26/11/2007 của Thủ tướng Chính phủ. Từ năm 2016 triển khai thống nhất trên phạm vi toàn quốc theo quy định Quyết định số 08/2016/QĐ-TTg, ngày 26/02/2016 của Thủ tướng Chính phủ “Quy định về mua sắm tài sản nhà nước theo phương thức tập trung”; Thông tư số 35/2016/TT-BTC ngày 26/02/2016 của Bộ Tài chính “Hướng dẫn việc mua sắm tài sản nhà nước theo phương thức tập trung” và Thông tư số 34/2016/TT-BTC ngày 26/02/2016 của Bộ Tài chính “Công bố danh mục tài sản nhà nước mua sắm tập trung cấp quốc gia”. Thực hiện MSTT là chủ trương đúng và cần thiết nhằm cụ thể hóa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về quản lý tài sản công.

Theo quy định hiện hành, MSTT được triển khai thực hiện theo 2 cấp: cấp quốc gia và cấp bộ, ngành, địa phương. Trên phạm vi địa bàn tỉnh, việc mua sắm xe ô tô do cấp quốc gia thực hiện, còn lại các tài sản khác (hàng hóa, dịch vụ) do địa phương quy định. Có hai cách thức thực hiện MSTT là ký thỏa thuận khung hoặc ký hợp đồng trực tiếp. Sở Tài chính là đơn vị được giao mua sắm tập trung tài sản thuộc danh mục mua sắm tập trung cấp địa phương (trừ tài sản thuộc lĩnh vực giáo dục và y tế) thực hiện MSTT theo cách thức ký thỏa thuận khung. Cách thức ký thỏa thuận khung gồm nhiều bước, từ việc lập, phê duyệt dự toán mua sắm tài sản, đến tổng hợp nhu cầu MSTT, lựa chọn nhà thầu, ký kết mua sắm, bảo hành bảo trì tài sản…Theo đó, Sở Tài chính có trách nhiệm tổng hợp nhu cầu mua sắm theo đề xuất của các cơ quan, đơn vị, tiến hành lựa chọn nhà thầu theo quy định của pháp luật về đấu thầu, thuê tổ chức đấu thầu chuyên nghiệp để thực hiện các công việc lập hồ sơ mời thầu, chấm thầu lựa chọn nhà thầu. Sau khi ký thỏa thuận khung với nhà thầu được lựa chọn, các cơ quan, đơn vị sử dụng tài sản trực tiếp ký hợp đồng mua sắm, trực tiếp thanh toán, trực tiếp nhận tài sản, hồ sơ về tài sản và giao dịch với nhà thầu thực hiện chế độ bảo hành, bảo trì, khắc phục sự cố về tài sản (nếu có). Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Y tế là hai đơn vị được giao chủ trì, phối hợp với Sở Tài chính mua sắm tập trung tài sản thuộc danh mục mua sắm tập trung thuộc lĩnh vực ngành quản lý.

Kết quả bước đầu

Thực hiện các quy định và  nhu cầu đăng ký của các cơ quan, đơn vị, năm 2016 (từ tháng 7/2016),  Sở Tài chính thực hiện 03 đợt MSTT, cụ thể: Tổng số có 14 đơn vị đăng ký với 221 đơn vị tài sản thuộc 03 loại tài sản (máy vi tính, máy in, máy chiếu); Dự toán mua sắm 2.180.100.800 đồng; Giá trúng thầu: 1.966.385.000 đồng, giảm so với dự toán: 213.715.800 đồng.

Ngày 12/5/2017, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 259/QĐ-UBND về việc bổ sung danh mục tài sản MSTT tỉnh Bắc Giang từ năm 2018 gồm 09 danh mục, trong đó giao Sở Tfai hcinhs thực hiện mua sắm 06 danh mục, Giáo dục - Đào tạo chủ trì thực hiện mua sắm 03 danh mục.

Đến tháng 8/2017, Sở Tài chính đã chủ trì phối hợp các cơ quan, đơn vị triển khai thực hiện MSTT 2 đợt, trong đó tổ chức đấu thầu qua mạng 01 gói; thực hiện ký hợp đồng khung với nhà cung cấp, các cơ quan đơn vị đã triển khai mua sắm. Tổng số có 142 lượt đơn vị đăng ký mua sắm (gồm các đơn vị dự toán cấp I, UBND các huyện, thành phố đăng ký sau khi tổng hợp từ các đơn vị trực thuộc) với số lượng 3.321 đơn vị tài sản; Dự toán mua sắm 35.136.314.000 đồng; Giá trúng thầu:  33.648.060.000 đồng, giảm so với dự toán 1.488.254.000 đồng.

Tổng giá trị tài sản mua sắm tập trung so tổng số giá trị tài sản mua sắm thuộc thẩm quyền phê duyệt kế hoạch đấu thầu của Chủ tịch UBND tỉnh (Sở Tài chính thẩm định) năm 2017 từ đầu năm đến tháng 9/2017 là 35.136.314.000 đồng/225.634.273.900 đồng, chiếm khoảng 15%.

Qua một năm triển khai thực hiện, tuy danh mục và số lượng tài sản thực hiện MSTT chưa nhiều (khoảng 15%), chủ yếu là máy tính, máy điều hòa nhiệt độ, một số thiết bị văn phòng…nhưng bước đầu đã đạt được kết quả nhất định, đáp ứng được yêu cầu đặt ra đối với công tác MSTT: Việc mua sắm tuân thủ theo tiêu chuẩn, định mức, chế độ, danh mục tài sản MSTT do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành, không để xảy ra mua sắm, trang bị vượt tiêu chuẩn, định mức. Mua sắm trong phạm vi dự toán ngân sách được giao và nguồn kinh phí được phép sử dụng, bảo đảm công khai, minh bạch, tiết kiệm và có hiệu quả. Tài sản mua sắm đảm bảo tính đồng bộ, tương đồng về kỹ thuật, cấu hình, chất lượng, giá cả; phù hợp với yêu cầu, tính chất, nội dung hoạt động giữa các cơ quan, đơn vị. Góp phần thực hiện cải cách hành chính thông qua việc hạn chế các cơ quan, đơn vị trực tiếp thực hiện việc mua sắm nên tiết kiệm nhân lực, thời gian thực hiện công tác này. Đã triển khai thực hiện mua sắm thường xuyên qua mạng theo lộ trình được quy định tại Quyết định số 1402/QĐ-TTg ngày 13/7/2016 của Thủ tướng Chính phủ, Thông tư liên tịch số 07/2015/TTLT-BKHĐT-BTC ngày 08/9/2016 của Bộ Kế hoạch - Đầu tư và Bộ Tài chính.

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện cũng còn có những hạn chế, khó khăn, vướng mắc, đó là:

- Khâu tổng hợp nhu cầu đăng ký MSTT khá phức tạp và tốn nhiều thời gian. Do mỗi đơn vị có một nhu cầu khác nhau, chẳng hạn cùng một loại hàng hóa nhưng các cơ quan, đơn vị đưa ra các yêu cầu về chủng loại, kích thước, cấu hình, đơn giá... khác nhau. Cho nên, khi tổng hợp phải phân chi tiết các chủng loại hàng hóa, chi tiết đến thông số, cấu hình, bước giá để quy về một mặt bằng đối với những hàng hóa đồng mức, cùng tiêu chuẩn về kỹ thuật. Công tác tổng hợp được thực hiện từ cấp ngành, cấp huyện đến cấp tỉnh, nên tốn nhiều thời gian, khó tránh khỏi trường hợp “tam sao thất bản”, hoặc chỉ cộng cơ học mà chưa thực hiện tốt việc kiểm tra, đối chiếu để thực hiện về điều kiện, tiêu chuẩn, tính đồng bộ…Hơn nữa, thực hiện mô hình MSTT, ngay từ khâu này, cần có sự tham gia vào cuộc của đơn vị thẩm định giá.

- MSTT vừa phải đáp ứng yêu cầu sử dụng của các cơ quan, đơn vị thụ hưởng, nhưng lại vừa phải đảm bảo trình tự, thủ tục và các quy định của Luật Đấu thầu, trong khi việc đăng ký nhu cầu và tổng hợp chưa thống nhất, còn tư tưởng cầu toán, gom, chờ thành gói thầu lớn nên đã bị chậm, làm ảnh hưởng đến nhu cầu sử dụng của các cơ quan, đơn vị.

- Do mới được triển khai thực hiện trên địa bàn tỉnh, khối lượng công việc lớn, kinh nghiệm chưa có nên đội ngũ được giao nhiệm vụ thực hiện còn có những bỡ ngỡ đã ảnh hưởng đến kết quả, chất lượng, hiệu quả công việc MSTT.

- Mô hình MSTT khác hẳn với việc trước đây từng cơ quan, đơn vị tực túc mua sắm. Mô hình MSTT, cơ quan thực hiện MSTT chỉ thực hiện khoảng một nửa công việc, đó là tổng hợp, kiểm tra, đánh giá nhu cầu, trao đổi, thống nhất về số lượng, chủng loại hàng hóa, dịch vụ, lựa chọn nhà tư vấn, tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà cung cấp, sau đó ký hợp đồng khung; các cơ quan, đơn vị trực tiếp thụ hưởng thực hiện các công việc đăng ký nhu cầu, lo nguồn vốn, ngân sách, ký hợp đồng và thanh toán với nhà cung cấp, thông tin, trao đổi với nhà cung cấp trong quá trình bào hành, bảo trì…Vì thế, cần sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ từ đơn vị thụ hưởng, cơ quan thực hiện MSTT, nhà cung cấp từ khâu đăng ký, tổ chức thực hiện mua sắm, bảo hành, khắc phục sự cố… Sự phối hợp này, thời gian qua chưa được tốt. Với hàng trăm cơ quan, đơn vị có nhu cầu mua sắm mỗi đợt và hàng trăm chủng loại sản phẩm hàng hóa khác nhau, khó tránh khỏi sự không hài lòng về sản phẩm cũng như tiến độ cung cấp.

Giải pháp

- Tăng cường công tác chỉ đạo, tuyên truyền, phổ biến đến các cơ quan, đơn vị thuộc phạm vi quản lý triển khai đầy đủ các nội dung có liên quan để thống nhất, phối hợp thực hiện tốt công tác MSTT.

- Căn cứ dự toán giao đầu năm, nguồn kinh phí sự nghiệp, các đơn vị chủ động đăng ký nhu cầu mua sắm nêu rõ mục đích sử dụng, đối tượng sử dụng, thời điểm mua sắm, địa điểm giao nhận tài sản gửi về cơ quan được giao thực hiện mua sắm tập trung trước ngày 31/01 hàng năm. Cơ quan thực hiện mua sắm  triển khai thực hiện MSTT định kỳ hàng tháng, hoặc chậm nhất 03 tháng một lần. Đối với hàng hóa tương tự thuộc đợt mua sắm sau thì cho phép áp dụng mua sắm trực tiếp theo quy định của Điều 24 Luật Đấu thầu 2013, Điều 60 Nghị định số 63/2014/NĐ-CP ngày 26/6/2014 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu. Áp dụng quy trình này sẽ rút ngắn 2/3 thời gian thực hiện mua sắm, đáp ứng được nhu cầu mua sắm của các đơn vị. Trường hợp đặc biệt, tài sản phải mua sắm tập trung của các đơn vị bị hỏng đột xuất, cần được mua sắm trang bị ngay để phục vụ nhu cầu công tác thì đơn vị lập văn bản báo cáo, Sở Tài chính trình UBND tỉnh xem xét cho phép đơn vị trực tiếp thực hiện mua sắm.

- Đẩy mạnh việc thực hiện mua sắm qua mạng theo quy định tại Quyết định số 1042/QĐ-TTgngày 13/7/2016 của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư liên tịch số 07/2015/TTLT-BKHĐT-BTCngày 08/9/2015 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư và Bộ Tài chính  quy định chi tiết việc cung cấp, đăng tải thông tin về đấu thầu và lựa chọn nhà thầu qua mạng. Trong đấu thầu lựa chọn nhà thầu, do các cơ quan, đơn vị thụ hưởng trải rộng khắp địa bàn toàn tỉnh, nên ngoài các yếu tố cạnh tranh chung về năng lực của nhà thầu, cần chú ý khả năng của nhà thầu về thời gian cung cấp sản phẩm, thực hiện công tác bảo hành, bảo trì và khắc phục kịp thời sự cố xảy ra (nếu có).

(Việt Anh)